12. Yargı Paketi TBMM Adalet Komisyonu'nda Kabul Edildi
12. Yargı Paketi olarak bilinen kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilerek Genel Kurul sürecine hazır hale geldi. Paket, infaz düzenlemesi, denetimli serbestlik, IBAN mağdurlarına yönelik ceza indirimi ve HAGB değişiklikleri gibi birçok önemli düzenlemeyi içeriyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek, yeni yargı paketine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kamuoyunda genel af iddiaları gündeme gelse de, teklifte genel af veya tüm hükümlüleri kapsayan bir infaz affı bulunmuyor.
IBAN Mağdurlarına Ceza İndirimi Düzenlemesi
Komisyonda kabul edilen düzenleme ile banka hesabını maddi menfaat karşılığında veya başkalarının yönlendirmesiyle kullandıran ancak olayın niteliği bakımından farklı değerlendirilmesi gereken kişiler için ceza indirimi uygulanabilmesinin önü açılıyor. TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Organize dolandırıcılıkla mücadelemizde en küçük bir geri adım söz konusu değildir. Düzenleme yalnızca, suça katkısı banka hesabını veya hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçları vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır" ifadelerini kullandı. Yüksel, düzenlemenin yeni bir suç ihdas etmediğini ve dolandırıcılık suçunun faillerine cezasızlık getirmediğini vurguladı.
İnfaz Düzenlemesi ve Af İddiaları
Yargı Paketi kapsamında kamuoyunda konuşulan genel af düzenlemesine ilişkin herhangi bir madde yer almıyor. Ayrıca pakette tüm hükümlüleri kapsayan geniş kapsamlı bir infaz affı da bulunmuyor. Bu nedenle sosyal medyada yer alan genel af iddiaları, teklifin mevcut içeriğinde karşılık bulmuyor.
12. Yargı Paketi Maddeleri
Teklifte öne çıkan düzenlemeler şunlardır:
- Miras kalan taşınmazların satışına ilişkin yeni düzenlemeler.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasında değişiklikler.
- Bilirkişilik sistemi ve yargılama süreçlerine yönelik düzenlemeler.
- Duruşma süreleri ve yargılamaların hızlandırılmasına ilişkin hükümler.
- Kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen kişilere yönelik ceza indirimi düzenlemesi.
İdare Mahkemelerinde Tek Hakimle Çözümlenecek Davalar
Teklifle, idare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletiliyor. Konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal davaları ve tam yargı davaları, disiplin cezaları, geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemlerine karşı açılan davalar ile uyarma cezasına karşı açılan davalar tek hakimle çözülecek. Ayrıca 486 bin lirayı aşmayan davalar vergi mahkemesi hakimlerinden biri tarafından karara bağlanacak.
Bilgisayar Arama ve El Koyma İşlemlerinde Değişiklik
Teklifle, Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koyma hükmünde değişikliğe gidiliyor. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Hakim kararını en geç 24 saat içinde verecek. Sürenin dolması veya hakim tarafından aksine karar verilmesi halinde çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhal imha edilecek. El konulan cihazlar, şifre çözümü yapıldıktan sonra gecikme olmaksızın iade edilecek.
HAGB Düzenlemesi
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda HAGB düzenlemesinde değişiklik yapıldı. Sanığa yüklenen suçtan dolayı hükmolunan ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkemece HAGB kararı verilebilecek. HAGB kararı verilmesi halinde sanık 5 yıl süreyle denetime tabi tutulacak. Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmemesi ve yükümlülüklere uyulması halinde dava düşecek. HAGB hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçları hakkında uygulanmayacak.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın İtiraz Yetkisi
Teklifle, Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecek. Sanığın lehine itirazda süre aranmayacak.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda Değişiklikler
Belirsiz alacak davası yürürlükten kaldırılıyor. Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilecek. Duruşmalar arasındaki süre 3 aydan daha uzun olamayacak. Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşmaya katılımda, ikrar, yemin, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh halleri hariç elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak.
Adli Tıp Kurumu Düzenlemeleri
Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanmak için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesi şartı aranacak. Görev süresi 4 yıl olacak. Süresi dolanlar, yeni atama yapılıncaya kadar göreve devam edecek.
Hakim ve Savcı Yardımcılarının Eğitimi
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreçleri yeniden düzenleniyor. Eğitim konuları arasında Anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, usul hukuku, duruşma yönetimi, karar yazımı ve adalet hizmetlerinin yönetimi yer alıyor. Yazılı sınavda eğitim konularından soru sorulacak ve 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Sözlü sınavda mesleki yeterlilik, hukuki meseleleri kavrama ve ifade yeteneği, özgüven, temsil kabiliyeti ve Türkçe kullanımı değerlendirilecek.
Kanuni Faiz Oranında Değişiklik
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda kanuni faiz oranı yeniden düzenleniyor. Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse ödeme yıllık, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden yapılacak. Oran 30 Haziran'da önceki yılın 31 Aralık oranından 5 puan veya daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında yeni oran geçerli olacak.
Geçiş Hükümleri
Teklifle çeşitli geçiş hükümleri düzenleniyor. Örneğin, İcra ve İflas Kanunu'ndaki taşınmaz satışına ilişkin değişiklikler, teklifin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında uygulanmayacak. İdari yargıdaki temyiz sınırı değişiklikleri, yürürlük tarihinden sonra verilen kararlar için geçerli olacak. Adli Tıp Kurumu'ndaki görev süresi düzenlemesi, halihazırda 4 yıl veya daha fazla görev yapmış olanların görevlerini sona erdirecek.
