Memurların beste yapması, şarkı sözü yazarak gelir elde etmesi ve telif sözleşmesi imzalaması mümkün mü? Bu faaliyetler memuriyete engel teşkil eder mi? İşte konuya ilişkin yasal düzenlemeler ve detaylar.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. Maddesi
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesinde, memurların Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamayacağı, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamayacağı, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler bu yasağın dışındadır.
Aynı maddeye göre memurlar, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz; gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz. Bununla birlikte, üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen görevler bu yasaklamanın dışındadır.
Eşleri, reşit olmayan veya mahcur olan çocukları yasaklanan faaliyetlerde bulunan memurlar, bu durumu 15 gün içinde bağlı oldukları kuruma bildirmekle yükümlüdür.
5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
05/12/2012 tarihi ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 1. maddesinde, kanunun amacı; fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracı sanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcıların ve radyo-televizyon kuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali haklarını belirlemek, korumak, bu ürünlerden yararlanma şartlarını düzenlemek ve öngörülen esas ve usullere aykırı yararlanma halinde yaptırımları tespit etmek olarak tanımlanmıştır.
Aynı maddenin (B) bendinde, sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri eser olarak tanımlanmıştır. Kanunun 3. maddesinde musiki eserleri "her nevi sözlü ve sözsüz besteler" olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla beste yapmak, hukuken korunan bir sanat ve fikir faaliyetidir.
Mali Hakların Kullanılması
Mezkûr Kanunun "Hakların Kullanılması" başlıklı 18. maddesinde, mali hakları kullanma yetkisinin münhasıran eser sahibine ait olduğu belirtilmiştir. Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki haklar bunları çalıştıran veya tayin edenlerce kullanılır. Tüzel kişilerin uzuvları hakkında da bu kural uygulanır. Bir eserin yapımcısı veya yayımcısı, ancak eserin sahibi ile yapacağı sözleşmeye göre mali hakları kullanabilir.
Memurların Beste Yapması ve Telif Geliri
Memurlar beste yapabilir, şarkı sözü yazabilir, eserini yayımlatabilir ve telif hakkı elde edebilir. Ancak bu faaliyetleri kamu görevini aksatmadan, kurum itibarını zedelemeden ve ticari işletme faaliyetine dönüştürmeden yapmalıdır.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, 657 sayılı Kanuna tabi personelin beste yapması ve şarkı sözü yazması; mezkur Kanunun 28. maddesinde belirtilen davranış biçimine uyulması, söz konusu faaliyetin mesai saatleri dışında icra edilmesi, bu faaliyetten 5846 sayılı Kanun kapsamında elde edilen mali haklar haricinde herhangi bir ticari kazanç sağlanmaması, herhangi bir akit ile işverene bağlanılmaması ve sosyal güvenlik kuruluşlarından biriyle ilişkilendirilmemesi kaydıyla mümkün bulunmaktadır.
