Biruni Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Aslı Muslu Can, pestisit kalıntılarının insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Üniversiteden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Can, artan nüfus ve yükselen gıda talebinin tarımsal üretimde verimlilik baskısını artırdığını söyledi.
Pestisitlerin Tanımı ve Kullanım Alanları
Pestisitlerin tarımsal üretimde zararlılarla mücadelede kullanılan kimyasal veya biyolojik maddeler olduğunu belirten Can, bu ürünlerin doğru kullanılmadığında sağlık ve çevre açısından risk oluşturabileceğini ifade etti. Pestisitler farklı kullanım alanlarına göre sınıflandırılıyor: insektisitler böceklerle, herbisitler yabancı otlarla, fungisitler ise mantar kaynaklı sorunlarla mücadelede kullanılıyor. Can, bu maddelerin tarımsal üretimde verim kaybını azaltmak ve ürün kalitesini artırmak amacıyla yaygın şekilde kullanıldığını söyledi.
Uzun Süreli Maruziyet Çeşitli Hastalıklarla İlişkilendiriliyor
Pestisit kalıntılarının gıdalar yoluyla insan vücuduna geçebildiğini kaydeden Can, uygun doz ve kullanım talimatlarına uyulmaması halinde bu kalıntıların birikim gösterebileceğini ifade etti. Uzun süreli maruziyetin hormon dengesizlikleri, sinir sistemi bozuklukları, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve bazı kanser türleriyle ilişkilendirildiğini aktaran Can, çocuklar, yaşlılar ve hamile bireylerin daha hassas grupta yer aldığını belirtti.
Ekosistem Dengesini de Etkileyebiliyor
Pestisitlerin yalnızca hedef zararlıları değil, faydalı böcekleri ve doğal yaşamı da etkileyebildiğini vurgulayan Can, toprak mikroorganizmalarının zarar görebileceğini söyledi. Can, pestisitlerin su kaynaklarına karışmasının uzun vadeli çevre kirliliğine neden olabileceğini belirterek, bu durumun biyolojik çeşitlilik kaybına ve ekosistem dengesinin bozulmasına yol açabileceğini ifade etti.
Tüketicilere Pestisit Maruziyetini Azaltma Önerileri
Türkiye'de pestisit kullanımının Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen maksimum kalıntı limitleri çerçevesinde denetlendiğini aktaran Can, zaman zaman yapılan analizlerde limit üstü kalıntılara rastlanmasının konunun önemini ortaya koyduğunu kaydetti. Can, tüketicilerin pestisit maruziyetini azaltmak için şu önlemleri uygulayabileceğini belirtti:
- Sebze ve meyveleri bol suyla yıkamak
- Mümkünse ürünlerin kabuklarını soymak
- Mevsiminde ve yerel ürünleri tercih etmek
- Güvenilir üreticilerden alışveriş yapmak
- Organik veya iyi tarım uygulamaları sertifikalı ürünlere yönelmek
Pestisit kullanımının kısa vadede tamamen ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığını ifade eden Can, entegre zararlı yönetimi, biyolojik mücadele yöntemleri ve doğru doz uygulamalarıyla risklerin azaltılabileceğini söyledi. Can, daha güvenli ve sürdürülebilir bir gıda sistemi için toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini vurguladı.
