İsrail Dışişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanı Gideon Saar ile ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee'nin, ABD Büyükelçiliği'nin Kudüs'teki kalıcı yerleşkesinin inşası için arazi tahsis eden bir anlaşmaya imza attığını duyurdu.
Anlaşmanın Detayları ve Stratejik Önemi
Açıklamada, anlaşmanın "ABD Büyükelçiliği'nin mevcut binasından Kudüs'teki yeni kalıcı yerine taşınmasının başlangıcı" olduğu belirtildi. Bu adımın, ABD Başkanı Donald Trump'ın 2017'de uluslararası hukuka göre işgal altındaki Doğu Kudüs dahil Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıma ve büyükelçiliği buraya taşıma kararının devamı niteliğinde olduğu kaydedildi.
İmza töreninde konuşan İsrail Dışişleri Bakanı Saar, bu adımın basit bir arazi tahsisi olmadığını savunarak, iki ülke arasındaki ittifakın stratejik öneminin sembolü olduğunu dile getirdi. Saar, ABD ile İsrail'in birbirleri için vazgeçilmez olduğunu ileri sürerek, İsrail'in "ABD için Orta Doğu'daki en önemli stratejik varlık olduğunu" iddia etti.
ABD Büyükelçisi Huckabee'den Dini ve İdeolojik Savunma
ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee ise bu adımı dini ve ideolojik gerekçelerle savundu. Arazi tahsisinin ABD'nin 250. kuruluş yıl dönümünün arifesinde gerçekleşmesini "anlamlı" olarak nitelendiren Huckabee, "Amerika'nın kurucu babalarına ilham veren Yahudi-Hristiyan değerlerinin Kudüs'ten ve tüm İsrail topraklarından geldiğini" iddia etti.
Yeni yerleşkenin "Kudüs'teki Amerikan varlığını güçlendireceğini" öne süren Huckabee, şehrin "İsrail'in ebedi başkenti" olduğu yönündeki iddialarını yineledi. Huckabee, "ABD, büyükelçiliğin kalıcı kompleksinin kurulacağı araziyi devralıyor" diyerek, kira sözleşmesinin 1 dolar karşılığında 99 yıllığına yapıldığını ekledi.
Uluslararası Hukuk ve Filistinli Mülk Sahipleri
İsrail'deki "Adalah" (Adalet) Hukuk Merkezi, 2022 yılında yaptığı açıklamada, büyükelçilik yerleşkesinin inşası için tahsis edilen arazinin, 1950 tarihli "Gaip Mülkleri Kanunu" kullanılarak Filistinlilerden gasp edildiğini belirtti. Merkez, arşiv belgelerinin bu arazinin 1948 yılından önce Filistinli ailelere ait olduğunu ve "İngiliz Mandası" yönetimine kiralanmış olduğunu kanıtladığını vurguladı.
Hukuk merkezi, ABD Büyükelçiliği'nin Kudüs'te genişletilmesinin ve bunun için ayrılan araziye el konulmasının, özel mülkiyetin müsadere edilmesini yasaklayan Lahey Sözleşmesi'nin 46. maddesi başta olmak üzere uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu ifade etti.
BM ve Uluslararası Toplumun Tepkisi
Birleşmiş Milletler, Doğu Kudüs'ü 1967'de işgal edilen Filistin topraklarının bir parçası olarak kabul ediyor ve şehrin karakterini veya hukuki statüsünü değiştirmeyi amaçlayan her türlü adımın uluslararası hukuk normlarına göre hiçbir hukuki geçerliliği olmadığını vurguluyor. ABD, büyükelçiliğini 2018 yılında Kudüs'e taşımış olsa da dünya ülkelerinin büyük bir kısmı, şehrin statüsüne ilişkin uluslararası duruşa bağlı kalarak İsrail'deki büyükelçiliklerini Tel Aviv'de tutmaya devam ediyor.
ABD, Guatemala, Honduras, Kosova, Paraguay, Papua Yeni Gine ve Fiji, Kudüs'te büyükelçilik açan 7 ülke olmuştu. Somali'den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden ve İsrail tarafından tanınan Somaliland, 15 Haziran 2026'da sözde İsrail Büyükelçiliği'ni Kudüs'te açmıştı.
