Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, emekli ve memur maaşlarına yapılacak zam için kritik açıklamalarda bulundu. Yılmaz, en düşük emekli maaşına zam yapılması için Meclis'te kanuni düzenleme yapılacağını belirtti.
En düşük emekli maaşı için Meclis çalışacak
Yılmaz, enflasyonla mücadelenin Orta Doğu'daki barış ile hızlanacağı mesajını vererek şu ifadeleri kullandı: "Temmuz enflasyonu çıktığı zaman memur, emekli maaşları ona göre şekilleniyor. Enflasyona hiçbir zaman ezdirmedik, böyle bir prensibimiz var, Sayın Cumhurbaşkanımızın başından beri koyduğu bir prensip. Dolayısıyla bu işliyor. Enflasyon neyse bunu mutlaka yansıtıyoruz rakamlara. Otomatik yansımadığı tek bir alan var, o da en düşük emekli maaşı. O, otomatik olmuyor, kanunla yapılan bir iş. Bunun kanunla yapılması gerekiyor. O konuda Meclis'imiz gerekli çalışmaları yapacaktır."
Gelecekte reform tartışılabilir
Yılmaz, primi yüksek olanlar açısından adaletsiz olduğu eleştirilerine ilişkin, "Primi yüksek olanların maaşı zaten yüksek oluyor. Bu bir sosyal devlet politikası. Biz sosyal güvenlik sistemimizle sosyal destek sistemimizi bir araya getirmişiz. Normali sosyal güvenlik sisteminin ayrı bir sistem olması. Belki ileride bu alanlarda bir reform düşünüldüğünde bu ikisini birbirinden ayırmak tartışılabilir" dedi.
Taban aylık hesaplama nasıl yapılıyor?
En düşük emekli maaşı uygulamasında, kök maaşı düşük kalan emeklilerin geliri belirlenen taban aylığa tamamlanıyor. Zam sonrası kök maaş ve ek ödeme toplamı bu tabanın altında kalırsa aradaki fark Hazine desteğiyle karşılanıyor. TCMB piyasa katılımcıları anketine göre 6 aylık enflasyonun toplamda yüzde 18,19'a ulaşması bekleniyor. Bu durumda 20 bin TL olan en düşük emekli maaşı 23.638 TL'ye yükselecek. Kök maaşı bu rakamdan düşük olanların aylığı Hazine desteğinden karşılanacak fark ile tamamlanacak. Örneğin kök maaşı 16.000 TL olan bir emeklinin maaşı Temmuz ayında ek ödeme ile 19.666,81 TL'ye yükselecek. Bu durumda eksik kalan yaklaşık 4 bin TL'lik tutar ise devlet tarafından karşılanacak.
Üç farklı zam senaryosu
5 aylık enflasyon üzerinden yapılan hesaplamalara göre en düşük 20 bin lira seviyesindeki emekli aylığının en az 23 bin 233 liraya yükseleceği öngörülüyor. Haziran ayı enflasyon verisinin netleşmesiyle birlikte, yılın ilk 6 ayındaki toplam enflasyonun yüzde 18 ila yüzde 25 arasında oluşması bekleniyor. Bu beklenti doğrultusunda, en düşük emekli aylığına yapılacak artış için üç farklı zam senaryosu öne çıkıyor.
- 1. Senaryo: Merkez Bankası'nın Piyasa Katılımcıları Anketi'nde yer alan tahminlere göre Haziran ayında TÜFE yüzde 1,36 gerçekleşirse, 6 aylık enflasyon toplamda yüzde 18 civarına ulaşacak. Bu durumda SSK ve Bağkur emeklileri için en düşük maaşın yaklaşık 3 bin 600 lira artışla 23 bin 600 lira civarına yükselmesi öngörülüyor.
- 2. Senaryo: 6 aylık enflasyon beklentilerin üstünde gelmesi halinde en fazla yüzde 25 civarında gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Daha yüksek artış senaryosuna göre en düşük emekli maaşının 5 bin lira artışla 25 bin liraya çıkabileceği öngörülüyor.
- 3. Senaryo: Her iki tahminin orta seviyesi, yani yüzde 20'lik artış baz alınıyor. Bu durumda emekli taban aylığının 4 bin lira yükselerek 24 bin lira seviyesine ulaşabilecek.
Memur ve memur emeklilerine ne kadar zam gelecek?
Altı aylık enflasyonun yüzde 18 seviyesinde gerçekleşmesi halinde memur ve memur emeklisi maaşlarında yaklaşık yüzde 13,8, yüzde 20 olması durumunda yüzde 15,7, yüzde 25'e yükselmesi halinde ise yaklaşık yüzde 20,5 oranında artış masada olacak. Bu durumda memur ve memur emeklisi maaşlarının ulaşacağı tablo şu şekilde:
- Yüzde 18 enflasyonda en düşük memur maaşı 70.399 TL, en düşük memur emeklisi maaşı 31.590 TL
- Yüzde 20 enflasyonda en düşük memur maaşı 71.595 TL, en düşük memur emeklisi maaşı 32.126 TL
- Yüzde 25 enflasyonda en düşük memur maaşı 74.572 TL, en düşük memur emeklisi maaşı 33.461 TL
SSK ve Bağkur emeklileri için zam tablosu
Tahminlere göre SSK ve Bağkur'lular için oluşan zam tablosu şu şekilde:
- 20.000 TL maaş: Yüzde 18 zamla 23.600 TL, yüzde 20 zamla 24.000 TL, yüzde 25 zamla 25.000 TL
- 25.000 TL maaş: Yüzde 18 zamla 29.500 TL, yüzde 20 zamla 30.000 TL, yüzde 25 zamla 31.250 TL
- 30.000 TL maaş: Yüzde 18 zamla 35.400 TL, yüzde 20 zamla 36.000 TL, yüzde 25 zamla 37.500 TL
- 35.000 TL maaş: Yüzde 18 zamla 41.300 TL, yüzde 20 zamla 42.000 TL, yüzde 25 zamla 43.750 TL
- 40.000 TL maaş: Yüzde 18 zamla 47.200 TL, yüzde 20 zamla 48.000 TL, yüzde 25 zamla 50.000 TL
4C'li memur emeklisi için zam oranları
Müsteşar 1/1 mevcut maaşı 98.784 TL iken yüzde 13,75 zamlı 112.367 TL, yüzde 15,68 zamlı 114.274 TL, yüzde 20,49 zamlı 119.026 TL olacak. Genel Müdür 1/1 mevcut 87.541 TL, yüzde 13,75 zamlı 99.579 TL, yüzde 15,68 zamlı 101.268 TL, yüzde 20,49 zamlı 105.478 TL. Şube Müdürü (Lisans) 1/4 mevcut 34.955 TL, yüzde 13,75 zamlı 39.761 TL, yüzde 15,68 zamlı 40.435 TL, yüzde 20,49 zamlı 42.117 TL. Memur (Lisans) 1/4 mevcut 27.584 TL, yüzde 13,75 zamlı 31.377 TL, yüzde 15,68 zamlı 31.909 TL, yüzde 20,49 zamlı 33.236 TL. Öğretmen 1/4 mevcut 41.321 TL, yüzde 13,75 zamlı 47.000 TL, yüzde 15,68 zamlı 47.648 TL, yüzde 20,49 zamlı 49.788 TL. Kaymakam 1. Sınıf 1/4 mevcut 58.010 TL, yüzde 13,75 zamlı 65.986 TL, yüzde 15,68 zamlı 67.106 TL, yüzde 20,49 zamlı 69.896 TL. Başkomiser 1/4 mevcut 42.175 TL, yüzde 13,75 zamlı 47.974 TL, yüzde 15,68 zamlı 48.788 TL, yüzde 20,49 zamlı 50.818 TL. Polis Memuru 1/4 mevcut 41.484 TL, yüzde 13,75 zamlı 47.188 TL, yüzde 15,68 zamlı 47.989 TL, yüzde 20,49 zamlı 49.983 TL. Hemşire (Lisans) 1/4 mevcut 41.321 TL, yüzde 13,75 zamlı 47.000 TL, yüzde 15,68 zamlı 47.648 TL, yüzde 20,49 zamlı 49.788 TL. Mühendis 1/4 mevcut 42.013 TL, yüzde 13,75 zamlı 47.790 TL, yüzde 15,68 zamlı 48.601 TL, yüzde 20,49 zamlı 50.621 TL. Teknisyen (Lise) 1/4 mevcut 29.946 TL, yüzde 13,75 zamlı 34.064 TL, yüzde 15,68 zamlı 34.642 TL, yüzde 20,49 zamlı 36.082 TL. Profesör 1/4 mevcut 70.904 TL, yüzde 13,75 zamlı 80.651 TL, yüzde 15,68 zamlı 82.020 TL, yüzde 20,49 zamlı 85.432 TL. İmam-Hatip mevcut 41.321 TL, yüzde 13,75 zamlı 47.000 TL, yüzde 15,68 zamlı 47.648 TL, yüzde 20,49 zamlı 49.788 TL. Avukat 1/4 mevcut 41.321 TL, yüzde 13,75 zamlı 47.000 TL, yüzde 15,68 zamlı 47.648 TL, yüzde 20,49 zamlı 49.788 TL.
Emekliye çifte artış kapıda
Temmuz ayında yapılacak artışla birlikte emeklilerin kök aylıkları ve ek ödemeleri yeniden hesaplanacak. Aylıklarla birlikte kök aylık üzerinden hesaplanan ve her ay vergi iadesi şeklinde yatırılan "Ek Ödeme Tutarı"nda da artış yaşanacak. Ek Ödeme Tutarı yüzde 4 olarak uygulanıyor. Daha düşük maaşı olanlar için ek ödeme oranı yüzde 5'e çıkıyor. Örneğin 30 bin lira maaşı olan bir emekliye yüzde 4 ek ödeme olarak 1.200 TL daha ödeniyor. Bankaya yatan para 31.200 TL'ye çıkıyor. Emeklilere yapılan artışlar kök aylığa uygulandığı için yüzde 4'lük ek ödeme de otomatik yine artıyor. Örneğin 30 bin lira kök maaşı olan bir emeklinin temmuzda maaşının yüzde 18 arttığı düşünülürse kök aylığı 5.400 TL artışla 35.400 TL'ye çıkacak. Bu durumda daha önce 1.200 TL olan ek ödemesi de 1.416 TL olacak. Bu durumda bankaya yatırılacak para 31.200 TL'den 36.816 TL'ye çıkacak.
Kök maaş ve ek ödeme nasıl öğrenilir?
Emekliler, kök maaş ve ek ödeme detaylarını e-Devlet üzerinden "Emekli Aylık Bilgisi" ekranından kontrol edebiliyor. Bu ekranda "aylık tutarı" kök maaşı, "ek ödeme" ise yüzde 4–5'lik ilave ödemeyi gösteriyor. Taban maaşın altında kalan durumlarda ise "5510 Ek 19 Miktarı" bölümünde Hazine desteğiyle yapılan tamamlayıcı ödeme yer alıyor.
Kesin zam oranı 3 Temmuz'da netleşecek
Memurlar ve emekliler zam oranını 3 Temmuz'da öğrenecek. Memurlar 15 Temmuz'da zamlı aylıklarını ve ek ödemelerini hesaplarında görecek. Memur emeklileri ise temmuz ayının başında maaşlarını zamsız olarak alacak. Zam oranının belli olmasının ardından yeni aylıklar hesaplanacak. Hesaplanan zam farkı ay içerisinde duyurulacak tarihte hesaplara yatırılacak.
