Selenyum Takviyesinin Gizli Tehlikesi
Uzm. Dyt. Selahattin Dönmez, gereksiz selenyum takviyesi kullanımının vücutta ciddi hasarlara yol açabileceği konusunda uyardı. Selenyum, bağışıklık sisteminden tiroid fonksiyonlarına, beyin sağlığından doğurganlığa kadar birçok alanda önemli rol oynayan hayati bir mineraldir. Ancak besinlerden doğal yollarla alınan selenyum güvenli ve yeterliyken, gelişigüzel takviye olarak almak fayda yerine saç dökülmesinden diyabete kadar uzanan ciddi sağlık sorunlarına kapı aralayabiliyor.
Doğal Selenyum Kaynakları
Dönmez, selenyumun en zengin kaynağının Brezilya fıstığı olduğunu belirtti. Sadece 2 adet Brezilya fıstığı, günlük selenyum ihtiyacının fazlasını karşılamaktadır. Diğer iyi kaynaklar arasında orkinos balığı (pişmiş 100 gramı günlük ihtiyacı karşılar), istiridye (6 adet çiğ istiridye günlük gereksinimi giderir) ve sardalya balığı (200 gram ızgara veya fırın) yer alır. Ayrıca konserve ton balığı da sağlıklı bir alternatiftir; 185 gram cam kavanoz ton balığı günlük ihtiyacın oldukça üzerindedir.
Günlük Besinlerle Selenyum İhtiyacı
Dönmez, sofralarda sık bulunan tavuk eti ve yumurtanın da iyi selenyum kaynakları olduğunu vurguladı. 150 gram tavuk eti veya 2 adet yumurta günlük selenyum ihtiyacını neredeyse karşılar. Süzme peynir, kepekli pirinç, kabak çekirdeği içi, yulaf, süt ve peynir, baklagiller, Antep fıstığı ve diğer kuru yemişler de selenyum ihtiyacını karşılayan besinler arasındadır. Besinlerle alınan selenyum vücutta iyi emilir ve toksik doza ulaşılmaz. Bu nedenle selenyum ihtiyacını doğal ve besinsel zenginliği yüksek beslenme ile almak çok önemlidir.
Sağlıklı Beslenme İpuçları
Dönmez, sağlıklı beslenme için 10 kural sıraladı:
1. Karabiber ve zeytinyağı: Havuç salatasına bol tane karabiber ve zeytinyağı ekleyerek beta karoten emilimini yüzde 150 artırın.
2. Badem: Ara öğünde 15-20 badem tüketerek bağırsak sağlığını güçlendirin, badem prebiyotik içerir ve bütirat üretimini artırır.
3. Kabak çekirdeği: 2 tepeleme yemek kaşığı kabak çekirdeği içi günlük magnezyum ihtiyacının yüzde 150'sini karşılar, E vitamini ve çinko içerir.
4. Alkol ve ürik asit: Alkol, sakatatlar ve şekerli yiyecekler ürik asidi yükseltir; yetersiz uyku ve su tüketimi de etkilidir.
5. Kahve: Günde 3 fincan kahve magnezyum desteği sağlar ve kan şekerini dengeler.
6. Kahvaltı: Kahvaltıyı atlamak adrenalin ve kortizolü artırır; protein, lif ve sağlıklı yağlardan oluşan kahvaltı viseral yağı azaltır.
7. Süt: Yatmadan 1 saat önce ılık süt triptofan içerir ve uykuyu kolaylaştırır.
8. Prostat sağlığı: Harvard'ın 40 yıllık araştırmasına göre, prostat kanseri sonrası zeytinyağı, tam tahıllar ve sebzelerden zengin diyet ölüm riskini yüzde 25 azaltır.
9. Kas koruma: Zayıflarken kas kaybı yaşlanma hızını artırır; dengeli diyetlerle kasları koruyun.
10. Uzun yaşam besinleri: Buğday rüşeymi, kabak çekirdeği, olgunlaştırılmış peynir, fındık, şitake mantarı, bezelye, yeşil mercimek ve nohut otofajiyi artırarak uzun yaşamı destekler.
Takviye Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Dönmez, gereksiz takviye kullanımı veya yüksek doz selenyum alımının sağlık açısından büyük risk oluşturduğunu belirtti. Takviye ile ihtiyaç olmadan alınan selenyum, kan selenyum seviyesini normal sınırların üzerine çıkararak alopesi (saç kıran), dermatit, selenosiz (selenyum zehirlenmesi), tip 2 diyabet, pankreas ve cilt kanseri riskini artırır. Tiroid hastaları, kan selenyum düzeyleri normalse kesinlikle ek takviye kullanmamalı, sadece selenyumdan zengin besinlerle beslenmelidir. Kan selenyum düzeyi düşükse, endokrinoloji uzmanı kontrolünde doğru dozda ve eksiklik düzelene kadar takviye desteği alınmalıdır. Dönmez, "Selenyum gelişigüzel alınabilecek bir takviye değildir" diyerek uyarıda bulundu.
